PISA 2025’te Türkiye Neden Yükseldi? Sonuçlar Sınıftaki Öğrenciye Ne Anlatıyor

OECD’nin 91 ülkenin katılımıyla uyguladığı PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye üç alanda da sıralamasını yükseltti. Fen bilimleri ve okuma becerilerinde ilk kez OECD ortalamasının üzerine çıktı, matematikte ise OECD ortalamasını yakaladı.

PISA, 15 yaş grubundaki öğrencilerin fen, okuma ve matematik becerilerini üç yılda bir ölçen uluslararası bir araştırma. Türkiye 2003’ten beri katılıyor. PISA 2025 uygulaması Türkiye’de 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında 56 ilde 203 okuldan 7.702 öğrenciyle bilgisayar tabanlı yapıldı.

Türkiye’nin sıralaması ne kadar yükseldi?

PISA 2022’de 81 ülke vardı, PISA 2025’te 91 ülke katıldı. Katılımcı sayısı artmasına rağmen Türkiye üç alanda da daha üst sıralara çıktı.

Reklam

Puanlar 2003’ten bu yana ne kadar arttı?

Uzun vadeli tablo daha anlamlı, çünkü tek bir uygulamadaki dalgalanma yanıltıcı olabilir. Türkiye’nin katıldığı ilk yıl olan 2003 ile karşılaştırıldığında üç alanda da ciddi artış var.

Buradaki asıl dikkat çekici nokta karşılaştırmanın yönü: OECD ülkelerinin ortalama puanları uzun vadede üç alanda da düşerken Türkiye’nin puanı yükseldi. MEB raporuna göre Türkiye, son 10 yılda her üç alanda da performansını sürekli artıran tek OECD üyesi ülke oldu.

Göreli sıralama neden ayrıca hesaplandı?

Çünkü katılımcı ülke sayısı 2003’te 41 iken 2025’te 91’e çıktı. Ülke sayısı değişince ham sıralama doğrudan karşılaştırılamaz; bu yüzden göreli konum yüzdelik dilim üzerinden hesaplandı.

Bu sonuçlar sınıftaki öğrenciye ne anlatıyor?

PISA bilgi değil beceri ölçer. Sorular “şu formülü biliyor musun” diye sormaz; bir metni, bir grafiği ya da gerçek hayattan bir durumu verip onunla ne yapabildiğinize bakar. Yükselişin anlamı da burada.

Reklam

Aynı dönemde Türkiye’deki ölçme değerlendirme sistemi de bu yönde değişiyor. 26 Ekim 2026 itibarıyla okul yazılı sınavlarında açık uçlu sorular ve beceri temelli ölçüm öne çıktı, puanlar öğrenme çıktısı bazında kaydedilmeye başlandı.

• Ezber tek başına yetmiyor. Hem PISA hem yeni yazılı sınav düzeni, bilgiyi kullanabilmeyi ölçüyor.
• Okuduğunu anlama her derste belirleyici. Matematik sorusunu çözememenin sebebi çoğu zaman problemi anlayamamak.
• Yazarak anlatabilmek bir beceri. Açık uçlu soru düzeninde bu doğrudan puana dönüşüyor.

Yeni sınav düzeninin ne olduğunu ve çocuğunuzu nasıl etkilediğini şu yazıda ayrıntılı anlattık: OYSS ile ülke geneli ortak yazılı sınav aynı şey değil.

Hangi rakam neyi gösteriyor?

PISA sonuçları üç ayrı göstergeyle okunabiliyor ve üçü farklı şeyler söylüyor. Haberlerde genellikle yalnızca sıralama öne çıkıyor, oysa en güvenilir gösterge sıralama değil.

Örneğin matematikte Türkiye 2003’te 34. sıradaydı, 2025’te 28. sırada. Ham sıralamada 6 basamaklık bir iyileşme var gibi görünüyor. Oysa aynı dönemde katılımcı ülke sayısı 41’den 91’e çıktı; göreli konum olarak bakıldığında iyileşme yüzde 52.

Sonuçları okurken nelere dikkat etmeli?

• PISA bir okul sınavı değil, örneklem üzerinden yapılan bir araştırma. Türkiye’de 203 okuldan 7.702 öğrenci katıldı.
• Sıralama, katılan ülke sayısına bağlıdır. Bu yüzden puan değişimi ve göreli konum, ham sıralamadan daha güvenilir göstergelerdir.
• Ülke ortalamasının yükselmesi her okulun ya da her öğrencinin yükseldiği anlamına gelmez; ortalama bir toplam resimdir.

Bu serideki diğer yazılar

• OYSS ile ülke geneli ortak yazılı sınav aynı şey değil
• 11-12 Kasım ortak yazılı sınavı: sınıf sınıf hazırlık rehberi
• Açık uçlu soru nasıl cevaplanır? Test mantığından çıkmak
• Karne değişiyor: e-Okul’daki öğrenme çıktısı analizi ne anlatıyor

Kaynaklar

Bu yazıdaki bilgiler Millî Eğitim Bakanlığı’nın resmî duyurularına dayanır. Mevzuat değişebildiği için karar vermeden önce kaynağı kontrol etmenizi öneririz.

• PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye, her alanda en fazla yükselen ülke oldu, MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 8 Eylül 2026
• Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu yayımlandı, MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 20 Ekim 2026